“Kẹo cu đơ“ và nguồn gốc tên gọi kì lạ của món ngon trứ danh đất Hà Tĩnh không phải ai cũng biết...

Đến với Hà Tĩnh bạn chắc chắn sẽ được thưởng thức món kẹo cu đơ – Món kẹo nức tiếng nơi đây. Nhưng không phải ai cũng biết rằng xung quanh cái tên 'Kẹo cu đơ' lưu truyền nhiều câu chuyện.

Dân gian lưu truyền rất nhiều câu chuyện về nguồn gốc kẹo cu đơ, mỗi câu chuyện đều có những điểm riêng của nó.

Câu chuyện thú vị

Trong một cuộc trò chuyện của báo Tiền Phong với ông Nguyễn Trường Phiệt – một trong những thành viên trong nhóm đặt tên cho kẹo cu đơ cách đây hơn 60 năm. Sự thật câu chuyện thú vị này đã được tái hiện.

Theo ông Phiệt, kẹo cu đơ là sản phẩm của huyện Hương Sơn (quê hương của ông Phiệt), Hương Sơn có nghề nấu kẹo lạc từ lâu đời. Thời Pháp thuộc, kẹo cu đơ đã được bày bán ở chợ và nhiều nhất là ba chợ lớn ở tại huyện Hương Sơn.

Trước năm 1945, nghề nấu kẹo vẫn diễn ra bình thường, tuy nhiên, sau nạn đói khủng khiếp vào năm 1945, nghề kẹo lạc đã phát triển mạnh mẽ.

Trong số những người bán kẹo lạc ở chợ thì kỹ thuật nấu kẹo lạc của ông Cu Hai là nổi trội hơn hẳn người khác. Ông chọn loại mật vàng sáng, không gợn, không cặn. Lạc nhặt về bỏ hết hạt lép, chỉ dùng loại to, bóng mẩy. Miếng kẹo cu đơ ông Cu Hai làm ra không quá mềm, cũng không quá cứng. Bởi thế, sản phẩm của ông Hai được thực khách đánh giá là đẹp về hình thức và ngon về chất lượng.

Tại sao lại gọi là “Kẹo cu đơ“ và nguồn gốc tên gọi không phải ai cũng biết (Nguồn: Yesvietnam.vn)

Sau thời gian đắt khách, đắt hàng, ông Cu Hai bèn tăng giá bằng cách thu nhỏ kích cỡ của thỏi kẹo lại. Thỏi kẹp từ hình thù to, đẹp nay nhỏ lại trông thấy. Cho nên nhiều thực khách đã trêu đùa và viết bài thơ “nhắn gửi cu đơ” và lén dán bài thơ vào cái cọc gỗ ở ngõ nhà ông cu Hai.

Sau năm 1945, trong một buổi lao động tập thể của Đoàn Thanh niên Cứu quốc xã Mỹ Hoà (làng Gôi Mỹ và làng Hoà Bình hợp nhất), một số người chưa quen lao động, thấm mệt, bỏ về sớm, thì ông Nguyễn Việt Dũng (hiện cư trú tại tổ 20, phường Minh Xuân, thị xã Tuyên Quang) buột miệng đùa: “Cố làm thêm lúc nữa, rồi ta đi ăn kẹo Cu Đơ”.

Cả nhóm đồng thanh hưởng ứng. Từ tên riêng Cu Hai, bỗng nhiên được đổi thành Cu Đơ (tiếng Pháp, Đơ (Deux) có nghĩa là Hai).

Câu chuyện cảm động

Xung quanh cái tên gọi dân dã này có câu chuyện cảm động khác. Chuyện kể, ngày xưa có một gia đình nọ, người con trai đã đến tuổi lấy vợ nhưng vì gia đình quá nghèo, trong nhà chỉ có mỗi lạc sống và mía. Vì không có gì để mời dân làng vào ngày tổ chức lễ cưới, nên ông lão đã quyết định sử dụng những nguyên liệu mà trong nhà có sẵn. Sau khi chế biến từ 2 nguyên liệu lạc sống và mía, ông lão đã làm ra một loại kẹo để mời dân làng. Không ngờ khi ăn xong, thứ kẹo này được dân làng khen lấy khen để.

Ông lão đã quyết định lấy tên con trai mình đặt tên cho kẹo và từ đấy loại kẹo này có tên gọi là cu Hai. Mãi đến một thời gian sau, khi người Pháp đến Việt Nam, trong một lần thưởng thức món kẹo cu Hai, đã tấm tắc khen ngon và gọi kẹo cu Hai là kẹo cu Duex (Duex phiên âm ra có nghĩa là đơ). Và cái tên này đã được dùng đến tận ngày nay.

Câu chuyện hấp dẫn

Một bài thảo luận trong Bách khoa toàn thư mở Wikipedia lại có câu chuyện rằng:  Xã Sơn Thịnh, huyện Hương Sơn, có ông Cu Hai (ông Cu, anh Cu là tên người ta gọi những người đã lập gia đình không có danh vị trong xã hội; còn Hai có thể do từng là con thứ hai trong nhà, chứ chắc là chẳng phải vì có hai con trai) nấu thứ kẹo này khá ngon. Kẹo của ông thường đổ vào trong chiếc bát con thành từng suất bán cho khách hàng. Kẹo của ông Cu Hai ăn thơm mùi gừng, ăn không chóng ngán như ở hàng quán khác, khá nổi tiếng, đắt khách, nhiều quán hàng bắt chước. Cái tên "kẹo Cu Hai" bắt đầu được truyền đi. Các học sinh, trước hết là học sinh trường Phổ thông trung học (sau này gọi là trường Phổ thông cấp hai, ngày nay là trường Trung học cơ sở) của huyện Hương Sơn đóng gần đó, bắt đầu gọi lóng là "kẹo Cu Đơ", do Hai = Deux (đọc là Đơ) trong tiếng Pháp. Hồi đó, tiếng Pháp là môn sinh ngữ thứ nhất dạy trong các trường trung học (môn sinh ngữ thứ hai là tiếng Anh). "Người sáng chế ra kiểu kẹo này là ông Cu Hai, ... thời kháng chiến chống Pháp, Trường Thiếu sinh quân từng đóng ở đây. Nhiều vị chỉ huy biết tiếng Pháp, nên ông Cu Hai được gọi vui là ông Cu Đơ".

Thúy Hà (Tổng hợp) / Tin nhanh online /